2026-01-11 09:00:14

Szaflary

Mała cząstka wielkiej historii

Reklama

W samym sercu Szaflar stoi studnia, która od niemal 150 lat jest niemym świadkiem przełomowych chwil. Po niedawnej rewitalizacji stała się miejscem, gdzie lokalna historia została opowiedziana na nowo - poprzez symbole, daty i wydarzenia ważne dla całej społeczności.

Miejscem szczególnym w historii Szaflar jest wiekowy Rynek, położony tuż obok kościoła. Jego układ urbanistyczny sięga czasów średniowiecznej, cysterskiej lokacji wsi. To właśnie tutaj, na przestrzeni wieków, rozgrywały się najważniejsze wydarzenia związane z dziejami tej niezwykłej miejscowości. Wybrane, przełomowe daty upamiętniono niedawno na tablicach umieszczonych wewnątrz zabytkowej studni — tej samej, która została niegdyś wybrana na potrzeby najstarszej na Podhalu Straży Ogniowej.

Zabytkowa studnia – niemy świadek dziejów

Dlaczego właśnie to miejsce stało się przestrzenią opowieści o przeszłości Szaflar? Od niemal półtora wieku studnia, stojąca w centralnym punkcie Rynku, była świadkiem zarówno chwil radosnych, jak i tragicznych wydarzeń, które na trwałe odcisnęły swoje piętno w lokalnej historii.

Tablice pojawiły się podczas rewitalizacji zabytkowej studni i altany. Prace te były możliwe dzięki porozumieniu i współpracy władz świeckich oraz kościelnych gminy Szaflary.

Rewitalizacja i nowe symbole

Roboty trwały od października do pierwszej dekady listopada. W ich trakcie zabytkowa altana i studnia odzyskały dawny blask, a jednocześnie zostały wzbogacone o nowe, symboliczne elementy. Zmieniono pokrycie dachowe altany, odnowiono cembrowinę studni i przykryto ją granitową płytą z historycznym przesłaniem strażackim — słynnym mottem: „Bogu na chwałę, ludziom na pożytek”.

Na płycie umieszczono nową żeliwną pompę, natomiast szczyt altany zwieńczyła miedziana iglica z najstarszym herbem strażackim, pochodzącym z czasów powstania pierwszej straży ogniowej na Podhalu, oraz datą 1886.

Tablice pamięci – historia zapisana w drewnie

W trakcie prac zrodził się pomysł, aby przywrócić pamięć temu wyjątkowemu miejscu. Zdecydowano się umieścić specjalne drewniane tablice, wkomponowane w zadaszenie altany, prezentujące kluczowe daty i wydarzenia związane z historią Szaflar oraz samego Rynku. Dzięki temu na sześciu filarach możemy dziś przeczytać krótkie opisy najważniejszych momentów z dziejów wsi.

Początki wsi i parafii

Pierwsza tablica informuje, że jest to „historyczne miejsce początków wsi i parafii Szaflary, założonej przez cystersów w XIII wieku”. Umieszczono na niej herby gminy Szaflary oraz zakonu cystersów. To właśnie tutaj znajdowało się centrum dawnej osady z rynkiem i kościołem.

Powstańczy zryw z 1846 roku

Druga tablica przypomina wydarzenia z 1846 roku. To stąd wyruszyli powstańcy pod wodzą ks. Michała Janiczaka, aby nieść pomoc Powstaniu Chochołowskiemu. Był on trzydziestoletnim wikariuszem w Szaflarach, który zorganizował oddział złożony z kilkudziesięciu mieszkańców Szaflar i Białego Dunajca. Ostatecznie wyprawa nie doszła do skutku z kilku przyczyn, a sam duchowny zmuszony był uciekać na Węgry.

Narodziny straży ogniowej

Trzecia tablica przywołuje rok 1886, kiedy to studnia została wybrana na potrzeby najstarszej straży ogniowej. Świadczy o tym uchwała Rady Gminnej w Szaflarach z 9 września 1886 roku, w której zapisano m.in.: „Uchwalono jednogłośnie i uznano, ażeby studnię na wodę (…) pomiędzy kościołem a spichlerzem gminnym wykopał (…)”.

Czwarta tablica przypomina 10 listopada 1918 roku, kiedy to na szaflarzańskim Rynku odbył się wiec patriotyczny oraz uroczyste ślubowanie „Ojczyźnie – Polsce”. Przemawiali wówczas m.in. rotmistrz Mariusz Zaruski, założyciel Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, oraz Jan Dziedzic — profesor gimnazjum w Nowym Targu i reprezentant Powiatowej Organizacji Narodowej.

Hołd dla Józefa Piłsudskiego

Piąta tablica odnosi się do roku 1920. Głosi ona, że w tym miejscu odbyło się uroczyste zgromadzenie ku czci Józefa Piłsudskiego oraz zbiórka funduszy na dar narodowy „Odrodzenie”. W akcję włączyli się mieszkańcy Szaflar, a hrabia Jerzy Uznański ofiarował na ten cel 2000 marek polskich.

Tragiczny pożar z 1932 roku

Ostatnia tablica przypomina jeden z najtragiczniejszych dni w historii wsi — 15 sierpnia 1932 roku, kiedy to w sercu Szaflar wybuchł ogromny pożar. Podkreślono, że to właśnie z rynku, z tej studni, czerpano wodę do gaszenia ognia.

O dramatycznych wydarzeniach pisał „Ilustrowany Kurier Codzienny” w wydaniu z 18 sierpnia 1932 roku, w artykule pt. „Jak spłonęły Szaflary”. Z relacji wynika, że doszczętnie spłonęło 130 budynków w 58 gospodarstwach, a straty oszacowano na około pół miliona złotych. Ruchome mienie i inwentarz żywy udało się jednak uratować, mimo niezwykłej gwałtowności pożaru, który trwał zaledwie półtorej godziny.

Akcję ratunkową utrudniała gęsta zabudowa oraz fakt, że większość mieszkańców przebywała w tym czasie na odpuście w Ludźmierzu. W gaszeniu pożaru uczestniczyło 14 straży pożarnych z okolicy oraz policja z sześciu posterunków. Wspomniano również o pojedynczych kradzieżach, do których doszło w zamieszaniu. Co znamienne — mimo ogromu zniszczeń, nikt nie stracił życia. Po latach mówiono, że była to zasługa opieki Matki Bożej.

Lekcja historii

Tablice w Szaflarach stanowią dziś wyjątkową lekcję historii — żywą opowieść o dziejach jednej z najstarszych, a być może najstarszej wsi na Podhalu. To dowód na to, że nawet niewielka przestrzeń może kryć w sobie wielką historię.

Beata Szkaradzińska

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

USŁUGI | budowlane
TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
SPRZEDAŻ | różne
Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. Tel. 793 887 893
SPRZEDAŻ | różne
NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
PRACA | dam
Zatrudnię pracowników budowlanych ekipy. 601 508 736.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
SPRZEDAŻ | zwierzęta
Szczenięta OWCZARKI PODHALAŃSKIE. 788 679 465.
PRACA | dam
STATUS STUDENCKI/ WEEKEND/ 100 zł/h. PRACA EXCEL itp./ +mieszkanie/ micheelkowalski@gmail.com. Zakopane
PRACA | dam
Praca na budowie, elewacje, budowa od podstaw, wykończenia, Zakopane i okolice. 500160574
Tel.: 500160574
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
DZIAŁKA UZBROJONA W ŁOPUSZNEJ. 506 525 884.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia LOKAL 50 m2 (pod zakład fryzjerski lub pod inna działalność) oraz LOKAL 25 m2 - I piętro - Łapsze Niżne, Delikatesy "Centrum". 504 230 942.
PRACA | dam
Zatrudnimy STERNIKÓW PONTONOWYCH na Dunajcu tel. 608806030 info@fun-time.pl
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, GRILLOWEGO, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ. Kontakt: 600 035 355 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.