2026-02-03 08:00:42

Nasi w Warszawie

Zakopane, Zakopane wraca do DESA Unicum. Stolica tętnić będzie podhalańskim folklorem

Tradycyjne kierpce, narty, łyżniki, kilimy czy metaloplastyka zestawione zostały z pracami najwybitniejszych artystów, m.in. Zofii Stryjeńskiej, Stanisława Witkiewicza, Rafała Malczewskiego i Władysława Hasiora, ukazując proces przenikania folkloru do sztuki wysokiej.

- Ukochana wystawa mieszkańców Warszawy, jaka jest ekspozycja "Zakopane, Zakopane!" wraca do DESA Unicum. Do 12 lutego przy ul. Pięknej 1A można oglądać wyjątkową ekspozycję prezentującą ponad 130 obiektów celebrujących fenomen stylu zakopiańskiego oraz lokalnego rzemiosła Podhala - informuje Nina Rydelek z Big Picture, firmy public relations współpracującej z DESA Unicum.

Wystawa przypomina o Zakopanem jako jednym z najważniejszych laboratoriów nowoczesnej sztuki. O miejscu, w którym góralska ornamentyka, symbolika i rzemiosło stały się fundamentem stylu uznawanego dziś za jeden z filarów polskiej tożsamości kulturowej. W 160. rocznicę urodzin Bronisława Piłsudskiego, etnografa i badacza kultur Podtatrza - ekspozycja podkreśla również rolę badań nad kulturą Podhala w kształtowaniu tego nurtu.

Wystawa pokazuje jak ludowa wyobraźnia, obecna w strojach, tkaninach i przedmiotach codziennego użytku, stała się inspiracją dla nowoczesnej sztuki i designu już na początku XX wieku. Tradycyjne kierpce, narty, łyżniki, kilimy czy metaloplastyka zestawione zostały z pracami najwybitniejszych artystów, m.in. Zofii Stryjeńskiej, Stanisława Witkiewicza, Rafała Malczewskiego i Władysława Hasiora, ukazując proces przenikania folkloru do sztuki wysokiej.

Uzupełnieniem prezentacji jest równoległa wystawa "Antoni Rząsa. W domu rzeźbiarza", obejmująca 21 obiektów jednego z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy, przygotowana we współpracy z Fundacją im. Antoniego Rząsy. Krzesła artysty zyskały międzynarodowe uznanie podczas ubiegłorocznych targów designu w Mediolanie.

Wystawie towarzyszą także wydarzenia specjalne, w tym panel dyskusyjny oraz oprowadzanie kuratorskie, pozwalające pogłębić kontekst historyczny i artystyczny prezentowanych obiektów. Obie ekspozycje można oglądać bezpłatnie w siedzibie DESA Unicum w Warszawie.

Poniżej tekst dotyczący ekspozycji, jaki zamieszcza na swej stronie DESA Unicum.

"Tak narodził się styl zakopiański. Folklor, rzemiosło i największe nazwiska w DESA Unicum

„Zakopane, Zakopane!” wraca do Warszawy w wyjątkowej odsłonie. Do 12 lutego w DESA Unicum można oglądać wystawę gromadzącą ponad 130 obiektów celebrujących styl zakopiański i lokalne rzemiosło. Tradycyjne kierpce, narty, łyżniki, dekoracyjne kilimy czy metaloplastyka, zestawione z pracami najbardziej rozpoznawalnych artystów - Stryjeńską, Witkiewiczem, Malczewskim, Hasiorem - pokazują jak z lokalnej wyobraźni narodził się jeden z najważniejszych nurtów polskiej kultury. W tym roku, podczas bezpłatnej wizyty przy ul. Pięknej 1A, odwiedzający mają również okazję zobaczenia wystawy „Antoni Rząsa. W domu rzeźbiarza”. Krzesła artysty zyskały międzynarodowy rozgłos podczas ubiegłorocznych targów designu w Mediolanie.

Folklor stał się wzorem nowoczesnego designu już na początku XX wieku. Bogactwo ornamentów, kolorów i form obecnych na tkaninach, strojach oraz przedmiotach codziennego użytku zafascynowało artystów, którzy początkowo przybywali do niewielkiej osady Zakopane w celach leczniczych. Górski krajobraz i odrębność lokalnej kultury sprawiły, że miejsce szybko stało jednym z najważniejszych laboratoriów nowoczesnej sztuki, w którym narodził się styl czerpiący garściami ze sztuki ludowej, stając się symbolem odradzającego się państwa. W 160. rocznicę urodzin Bronisława Piłsudskiego – etnografa badającego kulturę Podtatrza, a prywatnie starszego brata marszałka - DESA Unicum przypomina o znaczeniu lokalnej twórczości, która wyniosła Zakopane do jednego z najważniejszych ośrodków polskiej sztuki stosowanej. Do 12 lutego publiczność ma niepowtarzalną okazję przyjrzenia się z bliska wzornictwu, które szturmem powraca dzisiaj do świata designu i mody.

Z natury do kultury

Zanim góralskie motywy trafiły do szerszej produkcji, sztuka Podhala rozwijała się w bezpośrednim związku z rytmem natury. Z jednej strony kształtowały ją dostępne surowce – drewno, wełna czy owcza skóra - z drugiej niezwykły, górski krajobraz, który znalazł odzwierciedlenie w sposobie zdobienia przedmiotów codziennego użytku. Ludowe ornamenty postrzegane dzisiaj przede wszystkim jako dekoracyjne, pierwotnie pełniły funkcję symboliczną: podkreślały status, przynależność regionalną lub dobrą wróżbę. Gdy sztuka ludowa ponownie trafia do świata mody i designu, warto poznać jej źródła. Wystawa w DESA Unicum pozwala przyjrzeć się tym formom z bliska i zrozumieć ich znaczenie w szerszym kontekście.

Strój ludowy – góralska energia w tkaninie i zdobieniach

Do najbardziej rozpoznawalnych elementów folkloru należy niewątpliwie strój ludowy. Ubiór góralek przeniknął do szerszej świadomości między innymi za sprawą twórczości Zofii Stryjeńskiej. Jej bohaterki w pasiastych spódnicach miały uosabiać energię, ruch i kobiecą siłę. Nie stanowiły jednak zapisu tradycyjnego stroju regionalnego. Pieczołowicie oddane wzory inspirowane stylem zakopiańskim odnajdziemy natomiast w figurkach góralek Władysława Adamiaka, produkowanych w Wytwórni Fajansu w Pacykowie. Rozety, gwiazdy oraz stylizowane kwiaty, w tym dziewięćsił i koniczyna wynikały z bliskości natury - były zapisem otaczającego krajobrazu i rytmu przyrody. Znaki i wzory na ubraniach i przedmiotach codziennego użytku pełniły także funkcję ochronną – powtarzalne układy i symetria miały chronić dom i jego mieszkańców. Analizując strój damski nie można również pominąć elementów biżuterii. Widoczne na popiersiach góralek autorstwa Stanisława Gąsienicy-Szostaka korale to symbol zdrowia, witalności i kobiecości. Wierzono, że ich blaknięcie zapowiada chorobę, natomiast intensywna barwa świadczy o powrocie do zdrowia.

Parzenice – od portek do mebli

W stroju męskim ważną funkcję pełniła parzenica - ornament haftowany na portkach. Jej sercowaty, symetryczny kształt interpretowano jako znak siły życiowej, męskości i ochrony. Haft miał także funkcję praktyczną - umieszczano go w miejscach szczególnie narażonych na zużycie, dzięki czemu wzmacniał materiał. Z czasem bogactwo parzenicy stało się miarą prestiżu właściciela, a sam motyw zyskał status rozpoznawalnego znaku wizualnego regionu. Parzenica szybko przekroczyła również granice stroju, przenikając do architektury i rzemiosła meblarskiego. Doskonałym przykładem są projekty Stanisława Witkiewicza, jednego z najważniejszych twórców stylu zakopiańskiego, który ornamentykę inspirowaną haftem góralskim przełożył na język drewna. Prezentowany na wystawie fotel w stylu zakopiańskim według projektu Witkiewicza i Wojciecha Brzegi stanowi wariant z początku XX wieku. Jego forma nawiązuje do estetyki ludowej, a jednocześnie zdradza inspirację dużymi, drewnianymi saniami, obecnymi w codziennym krajobrazie Podhala.

Łyżniki, czerpaki i pazdury, czyli sztuka użytkowa

Jednym z mniej oczywistych, a zarazem fascynujących źródeł inspiracji dla twórców stylu zakopiańskiego były łyżniki – drewniane, bogato zdobione deski służące do wieszania łyżek. Choć dziś mogą wydawać się drobnym elementem kuchennego wyposażenia, to właśnie na nich zachowały się jedne z najstarszych form ornamentyki zakopiańskiej. Rozety, motywy solarne, rośliny oraz elementy architektoniczne, takie jak pazdury (stylizowane pazury drapieżnego zwierzęcia - ozdobny ornament w chałupach góralskich zwieńczający dach), pokazują, że nawet przedmiot codziennego użytku mógł pełnić funkcję nośnika estetyki i symboliki. Podobne wzory odnajdziemy na czerpakach – tradycyjnych naczyniach do nabierania wody. Drewniane formy z rzeźbionymi uchwytami, często zwieńczonymi motywami kozicy lub wilka, nie były przypadkowe - zwierzęta te, obecne również w kilimach i rzeźbie, symbolizowały siłę, czujność i związek z górskim krajobrazem. Oryginalna forma naczyń drewnianych inspirowała twórców srebra i platerów Pierwszej Krajowej Fabryki Wyrobów Srebrnych i Platerowanych Marcina Jarry i Marcelego Jakubowskiego. Na wystawie w DESA Unicum można zobaczyć obiekty tej wytwórni, zdobione tradycyjnym ornamentem. Pokazują one, jak folklor stał się inspiracją dla nowoczesnego designu już na początku XX wieku.

Co jeszcze znajdziemy na wystawie w DESA Unicum?

Obok rzemiosła i sztuki użytkowej na wystawie nie mogło zabraknąć prac najważniejszych malarzy i rzeźbiarzy, którzy stworzyli legendę zimowej stolicy Polski - przedstawień góralek Zofii Stryjeńskiej, portretów autorstwa Stanisława Ignacego Witkiewicza, czy asamblaży Władysława Hasiora. Licznie obecne na wystawie pejzaże tatrzańskie Rafała Malczewskiego, Władysława Jarockiego, Stanisława Kamockiego, podkreślają nieustającą rolę natury jako źródła artystycznej inspiracji. Ekspozycję dopełniają dzieła artystów współczesnych – Karola Szostaka, Bartka Leszczyny oraz Hanki Krzeptowskiej - Marusarz, dla których motywy ludowe i krajobraz górski pozostają żywym punktem odniesienia. Aby jeszcze pełniej zanurzyć się w stylu zakopiańskim, na odwiedzających czeka również odrębna wystawa 21 obiektów Antoniego Rząsy - jednego z najbardziej znanych polskich rzeźbiarzy - organizowana przy współpracy z Fundacją im. Antoniego Rząsy.

Obie wystawy można oglądać do 12 lutego w DESA Unicum przy ul. Pięknej 1A. Wstęp bezpłatny.

Wszyscy, którzy chcieliby zgłębić temat sztuki zakopiańskiej, mogą wziąć udział również w wydarzeniach towarzyszących:

•2 lutego o 18:00 - panel dyskusyjny z udziałem Marcina Rząsy - rzeźbiarza i syna artysty oraz Jana Krześniaka - kustosza Willi Waleria w Milanówku. Prowadzący Tomasz Dziewicki - Dyrektor Sztuki Dawnej w DESA Unicum.

•5 lutego o 17:30 - oprowadzanie otwarte. Prowadzące: Martyna Kolanowska, Weronika Roś i Magdalena Wiśniewska - ekspertki DESA Unicum.

opr. rav

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Powiatowa Gala Stypendialna w Teatrze Witkacego

Górskie serki i pasterskie dzwonki

Fenomen szopki krakowskiej

Nagrodzeni zasłużeni dla Kościeliska

Tatry dla krwiodawców i nie tylko

Joanny Wnuk-Nazarowej opowieść o Henryku Mikołaju Góreckim

Jubileuszowe spotkanie krwiodawców w Witkacym

Wymiana desek z Sopotem za nami, sezon zimowy otwarty

Nocne niebo na Stacji Kultura Zakopane

Kapitan Barbara Grocholska-Kurkowiak ma ciepły dom

Podhalańskie mamuty i astronauci z Gliczarowa

Wielkie Forum Samorządowe pod Giewontem

Grecko-chrześcijańskie tropy pod Giewontem

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
Górska Grupa Hotelowa - Firma wynajmująca apartamenty zatrudni OSOBY DO DZIAŁU TECHNICZNEGO. Praca na terenie Zakopanego i Kościeliska. Oferujemy stabilne zatrudnienie i atrakcyjne wynagrodzenie. Osoby zainteresowane prosimy o przesłanie CV na adres a.rysula@gorskagrupa.pl lub telefon +48 882 071 976
PRACA | dam
Biuro księgowe AUDITPLUS zatrudni: głównego księgowego, specjalistów ds. księgowości i referentów. Praca w Zakopanem, 8-16, pełen etat. Zapraszamy. Zgłoszenia: praca@auditplus.pl.
PRACA | dam
Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
PRACA | dam
Sprzątanie apartamentów. Przyjmę kobietę do pracy do sprzątania apartamentów w okolicy ul. Strążyskiej w Zakopanem (wskazane auto w celu dojazdu do pracy). Praca na stałe, 3-4 dni w tygodniu (w weekendy również) w godz.9-15.. 609097999
Tel.: 609097999
PRACA | dam
POMOC KUCHENNA DO PENSJONATU NA OKRES LETNI. 602 534 193.
PRACA | szukam
OPIEKUNKA MEDYCZNA szuka pracy. 883 465 585.
SPRZEDAŻ | zwierzęta
ŚWINIE WŁASNEGO CHOWU. 788 679 465.
PRACA | dam
Potrzebna osoba na tłusty czwartek 11/12.02 do smażenia i zawijania pączków, dobrze płatne 694357379.
PRACA | dam
PRZYJMĘ W KOŚCIELISKU DO PRAC BIUROWO-RECEPCYJNYCH. 608 806 408
PRACA | dam
ZLECĘ PRACE PORZĄDKOWE, REMONTOWO-BUDOWLANE W KOŚCIELISKU, OD ZARAZ. 608 806 408
PRACA | dam
NAWIĄŻĘ WSPÓŁPRACĘ DO WYKOŃCZENIA TRZECH DOMÓW w ZAKOPANEM (MUROWANIE, INSTALACJE, SUCHE TYNKI, ŁAZIENKI). 608 806 408
MOTORYZACJA | sprzedaż
MERCEDES BENZ 1.5 benzyna, stan bdb. 698 572 263.
PRACA | dam
Poszukuję osoby do sezonowego, prowadzenia gospodarstwa domowego w Zakopanem. Życiorys zawodowy proszę przesyłać na adres e-mail. rozanob@interia.pl
NIERUCHOMOŚCI | kupno
Kupie pilnie działki budowlane w Kościelisku , Zakopane mogą być z budynkami tel 660797241.
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KIEROWCĘ. Mile widziane doświadczenie. Praca na stałe. 602 759 709
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
KUPNO
KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA DOM W WITOWIE, w którym do roku 2025 znajdował się Ośrodek Zdrowia. 698 508 796.
ANTYKI
Do sprzedania ZABYTKOWY PRZEDWOJENNY KREDENS GÓRALSKI ZAKOPIAŃSKIEJ SZKOŁY PRZEMYSŁU DRZEWNEGO w idealnym stanie, z lat trzydziestych, sprawdzony przez kustosza Muzeum Tatrzańskiego. Również CZĘŚĆ KOLEKCJI PRZEDWOJENNEGO MALARSTWA o tematyce góralskiej, znanych polskich malarzy aukcyjnych, takich jak Gąsienica Szostak, Augustynowicz, Jarocki, Moszyński, Gałek, Ćwikliński, Dzieliński, Skowroński. Tel. 601 51 35 33
USŁUGI | inne
ODŚNIEŻANIE DACHÓW. TECHNIKI LINOWE. TEL: 695 092 678
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA, KUCHARZA WYDAWKOWEGO, BARMANA, PRACOWNIKA GOSPODARCZEGO. Praca na stałe lub dorywczo, CV na: rabka@siwydym.pl, informacje pod numerem: 887 080 004
PRACA | dam
Piekarnia w Zakopanem zatrudni PIEKARZA. Praca stała, dobre warunki. 604 102 804, 602 285 793.
PRACA | dam
Pracownia Projektowa SŁOWIK ARCHITEKTURA z siedzibą w Zakopanem, poszukuje ARCHITEKTA.. 668 309 058 https://slowikarchitektura.pl/ biuro@slowikarchitektura.pl
Tel.: 668
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
SPRZEDAM MIESZKANIE KRAKÓW - KURDWANÓW - ŚWIETNA LOKALIZACJA. Oferujemy na sprzedaż jasne i przestronne mieszkanie położone w zadbanym budynku na osiedlu Kurdwanów. Powierzchnia 28,12 m kw. Budynek wyposażony jest w trzy windy, w tym jedną towarową. UKŁAD MIESZKANIA: - duży pokój z wnęką (nyżą), - jasna kuchnia z oknem, - duża, oszklona loggia, - piwnica przynależna do mieszkania. Mieszkanie jest słoneczne i ustawne, IDEALNE DLA SINGLA, PARY lub JAKO INWESTYCJA POD WYNAJEM. Lokalizacja zapewnia szybki dojazd do centrum oraz dostęp do pełnej infrastruktury - sklepy, przystanki komunikacji miejskiej, szkoły i tereny zielone w zasięgu kilku minut spacerem. SPRZEDAŻ BEZ POŚREDNIKÓW. Cena 450 tys zł - do negocjacji. Kontakt: 604 08 16 43
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.