2026-04-12 20:00:01

Tatry, Zakopane

Historia pisana w lodzie, skale i pamięci. 90 lat Klubu Wysokogórskiego Zakopane (ZDJĘCIA)

Reklama

W sobotę na Kalatówkach Klub Wysokogórski Zakopane obchodził swoje 90-lecie.

Góry jako próba charakteru

Kiedy 92-letni Apoloniusz Rajwa wyciąga z archiwum zdjęcia, których wcześniej nikt nie oglądał publicznie, nie pokazuje tylko dawnych twarzy i starych lin. Pokazuje świat, w którym góry nie były dekoracją, lecz próbą charakteru. Właśnie taki świat przez dziewięć dekad współtworzył Klub Wysokogórski Zakopane — najstarsze środowisko tego typu w Polsce, którego historia sięga 1936 roku. To stąd wychodzili ludzie, którzy najpierw mierzyli się z Tatrami i Alpami, a potem z Himalajami, ośmiotysięcznikami i granicą ludzkiej wytrzymałości.

Nie da się opowiedzieć historii polskich gór bez Zakopanego. I nie da się opowiedzieć historii Zakopanego bez Klubu Wysokogórskiego. To w tym środowisku przez lata dojrzewała twarda szkoła wspinania, z której wyrósł również polski zimowy himalaizm. Klub nie był tylko miejscem spotkań ludzi z plecakami. Był kuźnią charakterów, ambicji i wypraw, które przesuwały granice polskiego alpinizmu.

Wyprawy, które tworzyły historię

W jego historii są Alpy, Kaukaz, Hindukusz, Andy i Himalaje. Są wyprawy, które budowały sportową legendę, ale też takie, które kończyły się stratą i ciszą. Bo ta opowieść nigdy nie była wyłącznie o zwycięstwach. Była także o cenie, jaką płaci się za wysokość.

Dorobek zakopiańskiego klubu jest konkretny, twardy i zapisany w historii wspinania. W 1979 roku zakopiańska wyprawa zdobyła Peak 29, czyli Ngadi Chuli, a na szczycie stanęli Ryszard Gajewski i Maciej Pawlikowski. Rok później sześciu zakopiańczyków uczestniczyło w zimowej wyprawie na Everest. W 1984 roku Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski dokonali pierwszego zimowego wejścia na Manaslu. W 1985 roku Berbeka i Maciej Pawlikowski jako pierwsi ludzie na świecie weszli zimą na Cho Oyu. To nie są przypisy do historii. To jej główny nurt.

Pokolenie Berbeki

W tej historii szczególne miejsce zajmuje Maciej Berbeka — ratownik TOPR, przewodnik, himalaista, były prezes KW Zakopane, człowiek należący do pokolenia najtwardszych. Miał za sobą pierwsze zimowe wejścia na Manaslu i Cho Oyu, nową drogę południową ścianą Annapurny oraz wejście na Everest. Był jednym z tych ludzi, którzy nie tylko wchodzili wysoko, lecz także budowali etos gór w Zakopanem.

Jego los przypomina zarazem, że wielkość w himalaizmie nigdy nie bywa darmowa. Berbeka zginął po wejściu na Broad Peak, pozostawiając po sobie nie tylko sportowy dorobek, lecz także legendę odwagi i uporu.

Filary zakopiańskiego himalaizmu

Mocnym filarem zakopiańskiego środowiska był i pozostaje Maciej Pawlikowski. Zbyt często mówi się o nim skrótowo, jakby był tylko jednym z wielu. Nie był. To jedna z centralnych postaci zakopiańskiego himalaizmu. Współzdobył Peak 29, współdokonał pierwszego zimowego wejścia na Cho Oyu, brał udział w zimowej wyprawie na Everest.

Jest jednym z tych ludzi, którzy nie tylko chodzili wysoko, lecz także współtworzyli najmocniejszy rozdział zakopiańskiej szkoły wspinania. Dziś pozostaje jednym z najważniejszych świadków epoki, która wyniosła polskie nazwiska na światowy poziom.

Pod ziemią i nad chmurami

Zakopiański klub nie żył jednak wyłącznie ścianą i wysokością. Przez lata prowadził także silną działalność jaskiniową. W latach 1954–1974 przy Kole Zakopiańskim działała Sekcja Taternictwa Jaskiniowego. Jej członkowie eksplorowali jaskinie w Tatrach, ale także w Austrii, Hiszpanii, na Węgrzech, w Bułgarii, na Ukrainie i na Kubie.

To ważny fragment historii klubu, bo pokazuje jego prawdziwy charakter: nie chodziło tu wyłącznie o zdobywanie wierzchołków, lecz o całościowe poznawanie gór — od turni po ciemność pod ziemią.

Pamięć Tatr

Wyjątkową postacią jubileuszu był Apoloniusz Rajwa — meteorolog, grotołaz, ratownik TOPR, najstarszy przewodnik PSPW/IVBV, nauczyciel, dziennikarz i kronikarz Tatr. Człowiek-instytucja.

W 2024 roku świętował 90. urodziny, więc dziś ma 92 lata. Przez dziesięciolecia nie tylko chodził po górach i szkolił ludzi, lecz także opisywał to środowisko z niezwykłą systematycznością. Jego obecność podczas 90-lecia klubu miała znaczenie większe niż sentymentalne. Rajwa jest pamięcią tego miasta i pamięcią jego gór.

Legendy zakopiańskiego środowiska

Ważnym nazwiskiem tej historii pozostaje także Piotr Malinowski — ratownik, taternik, alpinista i jedna z legend zakopiańskiego środowiska. Klubowe kalendarium przypomina jego wejście na Pik Lenina w 1975 roku oraz zimowe przejście głównej grani Tatr w 1978 roku.

Był związany z pokoleniem wielkich wypraw, działał także przy przedsięwzięciach organizowanych z Wandą Rutkiewicz. To znów pokazuje, jak mocno zakopiańskie środowisko było wpięte w najważniejsze polskie przedsięwzięcia himalajskie tamtej epoki.

Klub, który nadal żyje

Dzisiejszy Klub Wysokogórski Zakopane nie jest muzeum dawnych chwał. Nadal działa, szkoli, organizuje i przyciąga ludzi, dla których góry są czymś więcej niż weekendową atrakcją. Współtworzy zawody skialpinistyczne pod szyldem KW Zakopane–Budrem, a także Tatra SkyMarathon — imprezę, która weszła do cyklu Golden Trail World Series, jednego z najmocniejszych światowych formatów biegów górskich.

To ważne, bo pokazuje ciągłość: klub, który kiedyś wysyłał ludzi w Himalaje i do najgłębszych jaskiń, dziś potrafi także tworzyć wydarzenia sportowe z najwyższej półki organizacyjnej.

Dziewięć dekad jednej opowieści

W jubileuszowej sali spotkały się więc nie tylko nazwiska, lecz całe epoki: ludzie dawnych wypraw, ludzie dzisiejszego sportu i ci, którzy dbają o to, by historia nie rozsypała się jak stary papier w archiwum.

Podczas uroczystości odznaczenia za wybitną działalność dla klubu otrzymali między innymi Marcin Rzeszotko, Marzena Rzeszotko, Leszek Rzeszotko, Maciej Pawlikowski, Apoloniusz Rajwa, Jacek Terlikowski, Jasiek Walczak, Miśka Witowska oraz Olimpia Tryzna.

I może właśnie w tym tkwi sens 90-lecia KW Zakopane: że ten klub nie kończy opowieści na dawnych fotografiach. On wciąż pisze dalszy ciąg — w skale, w śniegu, na trasach biegowych i w pamięci ludzi, którzy wiedzą, że góry nie wybaczają fałszu, ale nagradzają prawdę.

Tekst i fot. Olimpia Tryzna

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

Nieznana Konradówka, willa Antoniny i Konrada Nikorowiczów

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

PRACA | dam
ZATRUDNIĘ DORYWCZO OPERATORA KOPARKI. 608 806 408
PRACA | dam
ZLECĘ WYKONANIE FASAD I ODWODNIEŃ NA 3 BUDYNKACH W ZAKOPANEM. 608 806 408
PRACA | dam
Przyjmę murarza, cieśle. 604 131 899
Tel.: 604
PRACA | dam
ZLECĘ PRACE OGÓLNOBUDOWLANE W KOŚCIELISKU. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
USŁUGI | budowlane
TYNKI I WYLEWKI MASZYNOWE tanio i solidnie, zacieranie mechaniczne, technika silosowa. Realizujemy małe i duże obiekty 18 26 550 39, 503 532 680.
SPRZEDAŻ | różne
Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. Tel. 793 887 893
SPRZEDAŻ | różne
NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
PRACA | dam
Zatrudnię pracowników budowlanych ekipy. 601 508 736.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
SPRZEDAŻ | zwierzęta
Szczenięta OWCZARKI PODHALAŃSKIE. 788 679 465.
PRACA | dam
Praca na budowie, elewacje, budowa od podstaw, wykończenia, Zakopane i okolice. 500160574
Tel.: 500160574
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
DZIAŁKA UZBROJONA W ŁOPUSZNEJ. 506 525 884.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia LOKAL 50 m2 (pod zakład fryzjerski lub pod inna działalność) oraz LOKAL 25 m2 - I piętro - Łapsze Niżne, Delikatesy "Centrum". 504 230 942.
PRACA | dam
Zatrudnimy STERNIKÓW PONTONOWYCH na Dunajcu tel. 608806030 info@fun-time.pl
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.