Przeskakiwał największe skocznie świata, ale swojej ulicy w Zębie się nie doczekał

Trzeba mocno i wyraźnie podkreślić, że Bobak był skoczkiem, który należał do ścisłej światowej czołówki – mówi historyk Wojciech Szatkowski z Muzeum Tatrzańskiego, autor książki „Od Marusarza do Małysza”. – Wielokrotnie stawał na podium w zawodach Pucharu Świata. Był pierwszym Polakiem, który wygrał te zawody. Był pierwszym, obok Piotra Fijasa, kompletnym polskim skoczkiem, który pod koniec lat 70. nie miał w Polsce równych sobie i wygrywał ze wszystkimi konkurentami, jak chciał.

Stanisław Bobak, został pochowany na cmentarzu w swoim rodzinnym Zębie, na przełomie lat 70. i 80. przysporzył nam – kibicom – niemal tyle sportowej radości, co w obecnej epoce Adam Małysz. Wtedy, niestety, nie było jednak tak wielu telewizyjnych transmisji z największych zawodów, a Polak pokonujący najlepszych skoczków świata nie pojawiał się w telewizorze co kilka dni. Bobak zaczął trenować skoki jako junior młodszy w barwach WKS Legia Zakopane. Poszedł tym samym w ślady starszego brata Tadeusza. Pierwszym trenerem, który odkrył jego wielki talent, był klubowy opiekun – Jan Furman.

„Miałem do niego cierpliwość, a rwał się do skoków jak nikt inny. Wiedziałem doskonale, że w tym przypadku pośpiech nie jest wskazany, talent musi się rozwijać jak najpiękniejszy kwiat” – wspominał później na łamach Sportu trener Furman. Szerszej publiczności Bobak zaprezentował się pierwszy raz na Mistrzostwach Polski w 1972 r. Po pierwszej serii był trzeci, ale w drugiej podparł skok. Trzy lata później, w 50. Mistrzostwach Polski Bobak nie miał już sobie równych. I wtedy tak naprawdę rozpoczęła się jego wielka kariera.

W tym samym sezonie, w jednym z konkursów Turnieju Czterech Skoczni, o 5 metrów przeskoczył skocznię w Bischofshofen, niestety, zaliczył podpórkę, i tak plasując się na 5. miejscu. Największe sukcesy Bobak odnosił w sezonie 1979/80. 26 stycznia 1980 r. na średniej skoczni pokonał Norwega Mobekka i reprezentanta NRD Schmidta. Dzień później na Wielkiej Krokwi Bobak był drugi, ustępując tylko innemu Polakowi – Piotrowi Fijasowi. To właśnie w tym roku skoczek z Zębu osiągnął największy życiowy sukces – zajął trzecie miejsce w generalnej klasyfikacji Pucharu Świata. W ostatnim konkursie cyklu, rozegranym w słowackim Szczyrbskim Plesie, zwyciężył, pokonując plejadę japońskich skoczków. Na kolejnego Polaka na podium generalnej klasyfikacji PŚ musieliśmy czekać 20 lat – do sukcesów Adama Małysza. – Za to trzecie miejsce w PŚ teoretycznie należały się Bobakowi pieniądze, ale jak kiedyś rozmawiałem ze Staszkiem, to powiedział, że nie dostał ani grosza. Firma produkująca narty Elan wypuściła tylko pocztówkę z jego pięknym zdjęciem, jak dosłownie w locie leży na nartach – wspomina Wojciech Szatkowski.

Trochę gorzej Bobakowi wiodło się na Mistrzostwach Świata i Igrzyskach Olimpijskich. W 1976 r. skoczek z Zębu pojechał na olimpiadę do Innsbrucka. To były czasy, gdy nasi zawodnicy byli daleko w tyle za konkurencją pod jednym, ale decydującym względem. Pod względem sprzętu. Tej różnicy nie można było przeskoczyć ani dzięki wielkiemu zaangażowaniu, ani ułańskiej fantazji, która musi towarzyszyć najlepszym skoczkom. To na tych igrzyskach Austriacy pierwszy raz w historii wystartowali w tak popularnych później kombinezonach, które przepuszczają powietrze z przodu, a zatrzymują na plecach. Mimo nadziei pokładanych również w starcie Bobaka, nie było szans na dobry wynik. To tak, jakby w zawodach rajdowych próbować mierzyć się z innymi kierowcami, siadając za kółkiem zwykłego samochodu. Nawet największy mistrz kierownicy musi przegrać taką rywalizację. W Innsbrucku nasz zawodnik zajął 37. miejsce na dużej i 28. na średniej skoczni. „Przed Olimpiadą walczyłem z Dannebergiem i Aschenbachem i traciłem do nich w skokach 2-3 metry, a gdy przyszły zawody olimpijskie, ci sami zawodnicy odskoczyli o 10-15 metrów. Dużo dał im nowoczesny sprzęt, a zwłaszcza nowe kombinezony” – wspominał po latach skoczek z Zębu. O tym, że Bobak już wtedy miał szanse na medal, świadczą wyniki rozegranego przed Olimpiadą Turnieju Czterech Skoczni, gdy przeciwnicy nie mieli jeszcze nowych kombinezonów. W klasyfikacji generalnej prestiżowego turnieju Polak zajął wysokie 6. miejsce. Na następnych igrzyskach w amerykańskim Lake Placid nie było już różnic w sprzęcie między Polakami a innymi skoczkami. Przed Bobakiem stanęła wielka szansa. W jego zasięgu znalazł się nawet srebrny medal. Po pierwszej serii skoków, w której Polak uzyskał 86 metrów, zajmował wysokie 4. miejsce. W drugiej odsłonie konkursu kilku zawodników zepsuło skoki. Niestety, Bobak również skoczył nieco gorzej, lądując na 82 metrze. W tym konkursie bezkonkurencyjny był Tonni Innauer. Do drugiego miejsca Bobakowi zabrakło tylko 7 punktów.

– Staszek Bobak był wielkim talentem i wielkim sportowcem – mówi Józef Łuszczek, mistrz świata w biegach narciarskich, który razem z Bobakiem chodził do tej samej szkoły w Zębie. – Właściwie miał tylko jedną wadę. Strasznie denerwował się przed najważniejszymi skokami i chyba dlatego, mimo dużych sukcesów, nie zdobył medalu na mistrzostwach świata czy olimpiadzie. Teraz nad psychiką skoczków pracuje sztab ludzi, gdyby tak było i wówczas, Staszek nie miały sobie równych. Jak podkreśla Józef Łuszczek, poza skocznią Bobak był świetnym kolegą, dobrym człowiekiem, a na skoczni bardzo często skakał poza granice bezpieczeństwa. – Pamiętam taki konkurs skoków w Lahti, gdy zajął 2. miejsce, mimo że lądował na płaskim i podparł skok. Zwycięzca, niemiecki skoczek, dostał w nagrodę złoty zegarek, ale chciał go oddać Bobakowi, bo stwierdził, że to Polakowi należało się zwycięstwo.

Strasznie żal Staszka. Gdy dowiedziałem się, że jest w szpitalu, dzwoniłem do jego domu, rozmawiałem z córką. Ktoś powiedział, że jest w szpitalu, ale w dobrej formie. Wybierałem się go odwiedzić, niestety, nie zdążyłem, nadeszła ta tragiczna wiadomość o jego śmierci – dodaje Józef Łuszczek. Pod koniec lat 70. Bobakowi zdarzało się zdecydowanie wygrywać z legendami ówczesnych skoków. – Od trenera Janusza Forteckiego, który opiekował się Bobakiem, dostałem właśnie wyniki różnych zawodów z tamtych czasów – mówi Wojciech Szatkowski. – Okazuje się, że nasz skoczek w czasie kilku konkursów bił, i to o głowę, najlepszego austriackiego skoczka tamtych lat, mistrza olimpijskiego Tonniego Innauera. W tamtych latach zresztą Bobak latał tak daleko, że kilka razy przeskakiwał skocznie, zaliczał upadki i z tego powodu nie wygrywał konkursów. Lądował na prawie równym zeskoku. Wydaje się, że kilka razy mógł wygrać zawody, że jakby przekalkulował i lądował za daleko. Ale w skokach się nie kalkuluje, tylko jak najmocniej odbija i leci jak najdalej.

Poza Forteckim Bobaka trenował w kadrze Tadeusz Kołder i przez krótki okres trener kombinatorów Tadeusz Kaczmarczyk. W okresie najlepszych wyników skoczka z Zębu narty dla niego produkowała firma Elan, buty pochodziły z fabryki w Krośnie. – W tym sporcie jest tak, że trzeba mieć instynkt skakania. Można oddać 10 tys. skoków i być średniakiem, a Bobak był zawodnikiem, który miał wrodzony instynkt, wiedział dokładnie, w której fazie lotu trzeba wyłożyć się na nartach. Inny skoczek może trenować całe życie, ale i tak niewiele mu to da – twierdzi Wojciech Szatkowski.

Po sezonie 1980/81 Bobak zaczął zmagać się z silnymi bólami kręgosłupa. Wszystko na skutek intensywnych treningów i poświęcenia całego życia skokom. Zawodnik musiał przedwcześnie zakończyć starty. – Bobak musiał zakończyć karierę i trochę wtedy zostawiono go samemu sobie. Później zebrało się grono ludzi, którzy mu trochę pomogli. Nie żyło mu się lekko. Starał się jednak zachować godność. Był człowiekiem, który nigdy nie skarżył się, nie narzekał. To bardzo mi się w nim podobało. Gdy na Krupówkach organizowaliśmy akcję pomocy dla Bobaka i innego skoczka Adama Krzysztofiaka, to pomysł nie wyszedł od nich, ale od nas. Odwiedzaliśmy go z Mietkiem Królem Łęgowskim, zawsze gościł nas serdecznie razem z żoną. To był świetny facet, typowy góral, wielki sportowiec i wielki człowiek.

– Odszedł jeden z najwybitniejszych polskich skoczków narciarskich, wielki talent, dobry człowiek. Byłem z nim w grupie i mogę śmiało mówić, że dobrze go znałem. Spędziliśmy przecież razem pół życia. W sporcie się nie poddawał, chorobie, niestety, musiał się poddać – mówił prezes Polskiego Związku Narciarskiego Apoloniusz Tajner. Mistrz świata Józef Łuszczek wspomniał, że w młodości mieszkał w Bustryku, a Bobak w Zębie, byli więc prawie sąsiadami. – Na początku zazdrościłem mu, bo miał plastikowe narty, a ja drewniane. Ale zaprzyjaźniliśmy się, chodziliśmy razem na narty, jeździliśmy na zawody – mówił Józef Łuszczek. Stanisław Bobak miał 54 lata. Zapamiętamy go jako jednego z najwybitniejszych polskich sportowców.